Sezon na kleszcze

– kiedy są aktywne? Jak się chronić?

Sezon na kleszcze trwa niemal przez cały rok, a ich ukąszenie może nieść za sobą poważne konsekwencje dla zdrowia. Dowiedz się, gdzie ryzyko spotkania pasożyta jest największe, jak skutecznie chronić siebie i bliskich oraz co zrobić, gdy dojdzie do zakażenia.

1. Kiedy kleszcze są aktywne?
2. Gdzie najczęściej występują kleszcze?
3. Dlaczego kleszcze są niebezpieczne dla ludzi?
4. Jak zapobiegać ukąszeniom przez kleszcze?
5. Co zrobić, gdy znajdziesz kleszcza? Zgłoś się do lekarza
6. Obserwacja po ukąszeniu – na co zwrócić uwagę?
7. Wsparcie w chorobie – gdy ukąszenie prowadzi do poważnych powikłań

Kleszcze zaczynają żerować już przy temperaturze około 5-7°C. To znaczy, że przy łagodnych zimach mogą być aktywne nawet poza klasycznym sezonem.

Największą aktywność w roku zwykle widać w dwóch okresach: wiosennym i jesiennym. To efekt pogody, bo kleszcze najlepiej znoszą umiarkowane ciepło i wilgoć, a przy sprzyjających warunkach szybciej wychodzą ze ściółki i częściej polują na żywiciela. Gdy w ciągu doby jest około 6°C i wysoka wilgotność (około 80-90%), mają bardzo dobre warunki do bytowania.

Warto mieć na uwadze, że kleszcze przenoszą groźne choroby. Podczas pobierania krwi z ofiary, wprowadzają do skóry ślinę, w której mogą występować groźne patogeny.

Część zakażeń może nastąpić bardzo szybko, bo przy kleszczowym zapaleniu mózgu do zakażenia może dojść już w pierwszych minutach ssania krwi.

Kleszcze żyją tam, gdzie jest wilgotno i gdzie łatwo o kontakt ze zwierzętami lub ludźmi. Najlepiej czują się w miejscach z gęstą roślinnością i cieniem, bo takie warunki chronią je przed wysychaniem.

Najczęstsze miejsca występowania kleszczy:

• lasy liściaste oraz mieszane,
• wysokie trawy i łąki, zarośla oraz krzewy,
• paprocie oraz rozbudowane runo leśne,
• parki miejskie i duże, zielone skwery.

Kleszcze można spotkać też w przydomowych ogrodach, szczególnie tych z bujną roślinnością. Wbrew powszechnej opinii kleszcze nie spadają z drzew. Najczęściej mogą przebywać w źdźbłach trawy na wysokości do 1,5 metra. To ułatwia im skoki na żywiciela, np. człowieka lub zwierzęta, zaczepiają się o ubrania, a wtedy zostaje tylko jeden krok do ugryzienia.

W miejscach, gdzie jest wysokie ryzyko występowania kleszczy należy pamiętać o noszeniu odpowiedniej odzieży. Dobra będzie taka, która zakrywa jak najwięcej części ciała, np. długie spodnie ze ściągaczami w nogawkach, koszula z długim rękawem, pełne nakrycie głowy i wysokie skarpety. W takim ubiorze ryzyko ugryzienia przez kleszcza może być znacznie mniejsze.

Kleszcze są niebezpieczne, ponieważ podczas ukłucia mogą przenosić bakterie i wirusy wywołujące poważne choroby zakaźne. Patogeny dostają się do organizmu człowieka wraz ze śliną pasożyta podczas pobierania krwi.

Niektóre choroby przenoszone przez kleszcze:

• Borelioza (choroba z Lyme) – może prowadzić do powikłań neurologicznych, chorób stawów oraz zaburzeń pracy serca.
• Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – wirusowa choroba układu nerwowego, która może powodować zapalenie mózgu, trwałe uszkodzenia neurologiczne, a w ciężkich przypadkach nawet śmierć.
• Anaplazmoza – choroba bakteryjna wywołująca gorączkę, bóle mięśni, osłabienie oraz zaburzenia pracy układu odpornościowego.
• Babeszjoza – choroba pasożytnicza prowadząca do niszczenia czerwonych krwinek, niedokrwistości i poważnych powikłań u osób z obniżoną odpornością.
• Riketsjozy – grupa chorób bakteryjnych powodujących gorączkę, wysypkę oraz objawy ogólnoustrojowe.

Choroby odkleszczowe mogą rozwijać się stopniowo i przez długi czas nie dawać wyraźnych objawów. Nieleczone mogą prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych, kardiologicznych lub uszkodzeń narządów.

Kiedy jest szczytowy sezon na kleszcze nie musisz całkowicie rezygnować ze spacerów po lesie. Wciąż możesz chodzić na nie chodzić i cieszyć się piękną pogodą, ale staraj się zadbać o swoje bezpieczeństwo. Możesz przede wszystkim:

• stosować preparaty odstraszające kleszcze, czyli repelenty,
• chronić ciało poprzez noszenie długiej odzieży, wysokich skarpet oraz pełnego obuwia,
• pomyśleć o szczepieniach przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu.

Kolor ubrania także ma znaczenie, chociaż wbrew powszechnej opinii biała barwa koszulki wcale nie musi przyciągać więcej kleszczy. Na takim kolorze są po prostu lepiej widoczne, a co za tym idzie, łatwiej je znaleźć.

Jeśli podczas przeglądu skóry po spacerze znajdziesz kleszcza, kluczowy jest czas – im szybciej go usuniesz, tym mniejsze ryzyko przeniesienia groźnych patogenów [1]. Nie musisz od razu biec do lekarza, możesz to zrobić samodzielnie, zachowując odpowiednie zasady:

• Użyj odpowiednich narzędzi: najlepiej sprawdzi się plastikowa pęseta, miniaturowa pompka ssąca lub specjalna kleszczołapka z apteki. Unikaj metalowych pęset, które mogą być zbyt ostre i przeciąć pasożyta [2].
• Prawidłowa technika: chwyć kleszcza jak najbliżej skóry, za jego przednią część (główkę), i zdecydowanym ruchem pociągnij ku górze. Pamiętaj: nie wykręcaj, nie wyciskaj i nie smaruj go tłuszczem.
• Higiena po zabiegu: po usunięciu kleszcza dokładnie umyj ręce, a miejsce ukłucia zdezynfekuj wodą utlenioną lub preparatem z oktynidyną.

Sprawdź także, jak postępować w przypadku ugryzienia przez psa.

Kiedy mimo wszystko zgłosić się do lekarza?

Konsultacja medyczna jest niezbędna, jeśli nie potrafisz samodzielnie usunąć kleszcza w całości lub, gdy w ciągu kolejnych 6 tygodni zaobserwujesz niepokojące objawy: gorączkę, bóle głowy, silne osłabienie lub charakterystyczną, owalną zmianę skórną (rumień). Pamiętaj, że nawet jeśli rumień samoczynnie zniknie, nie oznacza to wyzdrowienia – w takim przypadku zawsze zasięgnij opinii specjalisty [3].

Po usunięciu kleszcza należy przez około 30 dni obserwować miejsce ukłucia oraz ogólne samopoczucie. W tym czasie mogą pojawić się pierwsze objawy chorób odkleszczowych, a ich bagatelizowanie może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, a nawet koniecznej hospitalizacji.

To ważne, bo wczesna diagnoza pozwala szybko rozpocząć leczenie i zmniejsza ryzyko powikłań.

Niektóre choroby odkleszczowe mogą prowadzić do poważnych powikłań zdrowotnych wymagających długotrwałego leczenia.

Przykładem jest neuroborelioza, czyli postać boreliozy zajmująca układ nerwowy, która może powodować przewlekłe bóle, zaburzenia neurologiczne oraz problemy z koncentracją. W takich sytuacjach konieczna bywa specjalistyczna diagnostyka, antybiotykoterapia oraz rehabilitacja.

Proces leczenia chorób odkleszczowych może być długotrwały i wymagać pomocy wielu specjalistów. Dlatego coraz więcej osób decyduje się na indywidualne ubezpieczenia zdrowotne, które zapewniają dostęp do diagnostyki, konsultacji lekarskich oraz leczenia bez długiego oczekiwania. Polisa może obejmować wizyty u specjalistów, badania diagnostyczne czy rehabilitację, wspierając proces powrotu do zdrowia po chorobach odkleszczowych. Dodatkowo wybierając ubezpieczenie Przychodnia i Profilaktyka w ERGO Zdrowie zyskasz dostęp do działań profilaktycznych, które pomogą Ci wykryć wiele chorób i zapobiec im już na wczesnym etapie, kiedy leczenie przynosi najlepsze efekty.

Materiał marketingowy Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń ERGO Hestia S.A.
Materiał nie jest poradą medyczną. Szczegółowe informacje o opisywanych produktach, w tym wyłączenia i ograniczenia odpowiedzialności znajdziesz w aktualnych OWU ERGO Zdrowie dostępnych pod adresem
https://www.ergohestia.pl/ubezpieczenia-zdrowotne/przychodnia-i-profilaktyka/

[1]https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/poradnik-pacjenta-nie-lekcewaz-ukaszenia-kleszcza,8600.html
[2] https://www.gov.pl/web/zdrowie/co-nalezy-wiedziec-o-kleszczach
[3] https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/poradnik-pacjenta-nie-lekcewaz-ukaszenia-kleszcza,8600.html