Czym są Pracownicze Plany Kapitałowe?

Czy warto?

Gromadzenie funduszy na przyszłość to duże wyzwanie. Warto mieć kilka źródeł, do których można wpłacać zaoszczędzone pieniądze, bo wtedy łatwiej zebrać odpowiednio dużą kwotę potrzebną do życia po zakończeniu aktywności zawodowej. Jednym z rozwiązań są Pracownicze Plany Kapitałowe. Co to takiego, kto może skorzystać i kto realnie tworzy system oszczędzania PPK? Przejdź dalej i poznaj szczegóły.

1. Co to jest PPK?
2. Jak działają wpłaty do PPK?
3. Automatyczny zapis do PPK – na czym polega i kiedy można zrezygnować?
4. Jak inwestowane są środki w PPK?
5. Jak i kiedy można wypłacić środki z PPK?
6. PPK w pigułce – podsumowanie kluczowych informacji

Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) to dobrowolny system długoterminowego oszczędzania, w którym kapitał na Twoją przyszłość budowany jest wspólnie przez trzy strony: Ciebie, Twojego pracodawcę oraz państwo. To prywatne środki, które podlegają dziedziczeniu i którymi możesz zarządzać zgodnie ze swoimi potrzebami.

Zasady zapisu zależą od Twojego wieku:

• Osoby między 18. a 55. rokiem życia są zapisywane do programu automatycznie przez pracodawcę (chyba że złożą rezygnację).
• Osoby powyżej 55. do 70. roku życia mogą przystąpić do PPK dobrowolnie, składając odpowiedni wniosek u swojego pracodawcy.

Uczestnictwo w programie jest w pełni dobrowolne. Jeśli nie chcesz, aby część Twojego wynagrodzenia była odprowadzana na konto PPK, możesz w dowolnym momencie złożyć pisemną rezygnację.

Kto zarządza środkami w PPK?

Twoje oszczędności nie trafiają do pracodawcy ani do państwa. Są lokowane w wyspecjalizowanych instytucjach finansowych, które posiadają odpowiednie zezwolenia i są pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego. Są to:

• Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych (TFI),
• Powszechne Towarzystwa Emerytalne (PTE),
• Pracownicze Towarzystwa Emerytalne,
• Zakłady Ubezpieczeń na Życie.

Dla kogo jest PPK?

Program jest skierowany do szerokiej grupy osób pracujących, od których odprowadzane są obowiązkowe składki emerytalne i rentowe. Do PPK mogą przystąpić:

• osoby zatrudnione na umowę o pracę,
• zleceniobiorcy (osoby na umowach zlecenia, agencyjnych),
• członkowie rad nadzorczych pobierający wynagrodzenie,
• osoby wykonujące pracę nakładczą oraz członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych.

Pamiętaj: uczestnictwo w programie jest dobrowolne. Możesz zrezygnować z oszczędzania w dowolnym momencie. Wiąże się to jednak z utratą dopłat od państwa oraz nowych wpłat od pracodawcy.

Niezależnie od formy zatrudnienia i uczestnictwa w programach oszczędnościowych, każdy pracownik powinien wiedzieć, jakie ma prawa, gdy wydarzy się wypadek przy pracy oraz jak w takiej sytuacji wyglądają procedury postępowania.

Wpłaty do PPK polegają na regularnym odkładaniu części wynagrodzenia na indywidualne konto prowadzone przez instytucję finansową. Środki trafiają tam z trzech źródeł: z pensji pracownika, od pracodawcy oraz z dopłat publicznych.

Zasady są proste:

• Wpłata pracownika wynosi standardowo 2% wynagrodzenia brutto (pobierane z pensji netto), z możliwością dobrowolnego zwiększenia o dodatkowe 2%.
• Przy niższych dochodach (poniżej 1,2-krotności wynagrodzenia minimalnego) możliwe jest obniżenie wpłaty podstawowej nawet do 0,5%.
• Pracodawca dopłaca obowiązkowo 1,5% wynagrodzenia brutto, a dobrowolnie może zwiększyć tę wpłatę o maksymalnie 2,5%.
• Państwo przekazuje jednorazową wpłatę powitalną 250 zł oraz dopłaty roczne 240 zł (po spełnieniu warunku odpowiedniej wysokości wpłat w danym roku).
• Środki trafiają na rachunek utworzony przez instytucję finansową wybraną przez pracodawcę w porozumieniu z pracownikami.
• Zgromadzone pieniądze są prywatną własnością, podlegają dziedziczeniu, a rezygnacja z programu jest możliwa w dowolnym momencie.

Jeśli zarabiasz np. 5 000 zł brutto, podstawowa wpłata pobrana z Twojej wypłaty to 100 zł miesięcznie, a pracodawca dopłaca do Twojego konta kolejne 75 zł – nie licząc bonusów od państwa. Przy wyższym procencie wpłat lub wzroście pensji, odkładana kwota rośnie automatycznie.

Wpłaty do PPK to obecnie jeden z najpopularniejszych standardów wspierania zatrudnionych, ale warto poznać też inne benefity pracownicze, które skutecznie przyciągają specjalistów na nowoczesnym rynku pracy.

Zgodnie z przepisami osoby zatrudnione w wieku powyżej 18. i poniżej 55. roku życia automatycznie trafiają do programu Pracowniczych Planów Kapitałowych, o ile nie złożą pisemnej rezygnacji. Dla osób w wieku od 55 do 70 lat uczestnictwo w programie odbywa się wyłącznie na ich indywidualny wniosek złożony u pracodawcy.

To ważne! Pracodawcy są ustawowo zobowiązani, aby co 4 lata (w tym samym terminie dla wszystkich firm w Polsce) ponowić tzw. autozapis osób, które wcześniej zrezygnowały z programu. Jeśli pracownik nadal nie chce oszczędzać w PPK, musi ponownie złożyć deklarację rezygnacji. Najbliższy taki proces odbędzie się w 2027 roku, a kolejne w 2031 i 2035 roku.

Przedsiębiorcy zatrudniający co najmniej jedną osobę podlegającą obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu muszą zawrzeć dwie umowy: o zarządzanie PPK z instytucją finansową oraz o prowadzenie PPK w imieniu i na rzecz osób zatrudnionych.

Środki gromadzone w PPK są zarządzane przez instytucję finansową wybraną przez pracodawcę i lokuje się je w specjalnych funduszach inwestycyjnych. Każda wpłata trafia do funduszu przypisanego do Twojej daty urodzenia.

Twoje pieniądze inwestowane są w tzw. funduszach zdefiniowanej daty. Strategia inwestowania zmienia się w nich automatycznie wraz z upływem czasu. To znaczy, że gdy jesteś młodszy, większa część środków trafia do instrumentów udziałowych, takich jak akcje. Z czasem, gdy zbliżasz się do 60. roku życia, fundusz lokuje coraz więcej pieniędzy w bezpieczniejsze instrumenty dłużne (np. obligacje), aby chronić zgromadzony kapitał.

Przykładowo, jeśli Twoje miesięczne wynagrodzenie wynosi 10 000 zł brutto i deklarujesz tylko wpłatę podstawową (2%), to po pierwszym roku Twoje oszczędności (Twoje wpłaty, dopłaty pracodawcy oraz bonusy od państwa) wyniosą łącznie 4690 zł. Kwota ta może być wyższa, jeśli fundusz wypracuje dodatkowy zysk z inwestycji.

Z biegiem lat udział takich aktywów maleje, a rośnie udział instrumentów dłużnych, np. obligacji, uznawanych za bardziej stabilne. Taki portfel oszczędnościowy staje się ostrożniejszy w miarę zbliżania się do 60. roku życia, natomiast zawsze możesz też sprawdzić stan rachunku i zarządzać ustawieniami po uzyskaniu dostępu do konta.

Środki w PPK są gromadzone głównie z myślą o wypłacie po ukończeniu 60. roku życia. Wtedy możesz skorzystać z nich na najkorzystniejszych zasadach (np. bez podatku od zysków kapitałowych przy wypłacie w ratach). Wcześniejsze sięgnięcie po pieniądze (tzw. zwrot) jest możliwew dowolnym momencie, ale wiąże się z utratą dopłat od państwa oraz 30% wpłat od pracodawcy (które trafiają na Twoje konto w ZUS).

Po 60. roku życia składasz dyspozycję wypłaty i korzystasz ze zgromadzonych środków zgodnie z procedurą programu – standardowo 25% wypłaca się jednorazowo, a pozostałe 75% w co najmniej 120 miesięcznych ratach.

Dziedziczenie środków z PPK

Pieniądze zaoszczędzone w ramach programu PPK są własnością prywatną i podlegają dziedziczeniu. To znaczy, że uczestnik programu może wskazać osoby uprawnione do otrzymania tych pieniędzy po jego śmierci.

Można to zrobić, składając odpowiednie oświadczenie w instytucji finansowej, która prowadzi Twój rachunek. Osoba dziedzicząca środki nie musi być spokrewniona z uczestnikiem programu – może to być członek rodziny lub przyjaciel. Istnieje także możliwość podziału pieniędzy pomiędzy kilka osób.

Uwaga! Dziedziczenie obejmuje całość zgromadzonych środków (w tym dopłaty od państwa). Jeśli uczestnik pozostawał w związku małżeńskim, w którym istniała wspólność ustawowa, połowa środków z PPK nabytych w czasie trwania małżeństwa jest przekazywana współmałżonkowi (w formie wypłaty transferowej lub gotówkowej). Brak wskazania osoby uprawnionej powoduje, że środki wchodzą w skład spadku i są dziedziczone na zasadach ogólnych wskazanych w Kodeksie cywilnym.

PPK to system, który wspiera długoterminowe oszczędzanie na Twoją przyszłość. Program jest tworzony wspólnie przez Ciebie, pracodawcę i państwo, a zgromadzone środki stanowią Twoją prywatną własność. Pieniądze trafiają do funduszy zdefiniowanej daty, które automatycznie ograniczają ryzyko inwestycyjne wraz z Twoim wiekiem.

Wszystkie środki są przypisane do Twojego indywidualnego rachunku, zarządzane przez wybraną instytucję finansową i możesz je wypłacić po 60. roku życia lub wcześniej, korzystając z tzw. zwrotu lub wypłat w szczególnych sytuacjach życiowych.

W praktyce PPK to narzędzie długoterminowe – nie działa jak konto bieżące, lecz jako mechanizm systematycznego budowania kapitału, który dzięki dopłatom pracodawcy i państwa pozwala oszczędzać efektywniej niż w pojedynkę.

Oszczędzanie na jesień życia to tylko jeden z elementów dbania o bezpieczeństwo – sprawdź również, jak grupowe ubezpieczenie na życie dla pracowników może chronić Ciebie i Twoich bliskich w nieprzewidzianych sytuacjach.

Materiał nie stanowi porady inwestycyjnej. Materiał marketingowy Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie ERGO Hestia S.A.