Zespół jelita drażliwego

Jak go rozpoznać?

Regularne spożywanie przetworzonej żywności, życie w ciągłym biegu i stresie, a do tego brak aktywności fizycznej. To czynniki, które mogą powodować rozwijanie się wielu dolegliwości zdrowotnych, a w tym zespołu jelita drażliwego, czyli tzw. IBS (Irritable Bowel Syndrome). Czym jest jelito drażliwe, kto może mieć z nim problem i jaka dieta przy jelicie drażliwym jest zalecana? Przejdź do poradnika, poznaj kilka praktycznych informacji i spróbuj zadbać o swoje zdrowie.

1. Co to jest zespół jelita drażliwego (IBS)?
2. Jakie są objawy zespołu jelita drażliwego?
3. Jak diagnozuje się IBS?
4. Dieta w zespole jelita drażliwego – co jeść, a czego unikać?
5. Znaczenie stylu życia – jak radzić sobie z IBS na co dzień?
6. Wsparcie diagnostyczne przy IBS

Drażliwe jelito to powszechne i złożone zaburzenie związane z interakcją jelitowo-mózgową. Charakteryzuje się nawracającymi bólami brzucha oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień. Poprzez rozwijające się schorzenie mogą pojawiać się dokuczliwe biegunki, zaparcia (w tym samym czasie).

Zespół jelita drażliwego (IBS) dzieli się na 4 typy objawiające się:

• zaparciami,
• biegunką,
• mieszanym rytmem wypróżnień,
• nieklasyfikowany (nie da się do zaliczyć do żadnej z powyższych kategorii) [1].

Tabela 1: Typy i podtypy zespołu jelita drażliwego.

Źródło: https://www.continence.org.au/bristol-stool-chart

Nadwrażliwość jelita może pogarszać jakość życia i zwiększać koszty opieki zdrowotnej – ze względu na konieczność odbywania regularnych wizyt u specjalistów lub wdrożenie długofalowego leczenia farmakologicznego. Właśnie z tego powodu warto mieć ubezpieczenie, w ramach którego da się m.in. pokryć część kosztów leczenia tego typu schorzeń.

[1] https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK534810/

Zespół jelita drażliwego to czynnościowe zaburzenie pracy jelit, a to oznacza, że jelito drażliwe daje objawy, mimo że w badaniach nie widać zmian zapalnych ani uszkodzeń. Rozpoznanie opiera się na podstawie wywiadu lekarskiego i kryteriów objawowych.

Jeśli chodzi o potencjalne objawy zespołu jelita drażliwego, warto wiedzieć, że mogą one obejmować między innymi:

• nawracający ból brzucha, który często zmniejsza się po wypróżnieniu,
• wzdęcia oraz uczucie pełności w jamie brzusznej,
• nieregularny rytm wypróżnień,
• dominującą biegunkę, zaparcia lub naprzemienne występowanie obu tych problemów,
• zmiany konsystencji i częstotliwości oddawania stolca,
• naglące parcie na stolec,
• uczucie niepełnego wypróżnienia po skorzystaniu z toalety,
• nasilenie objawów w sytuacjach stresowych lub po spożyciu określonych posiłków,
• występowanie objawów głównie w ciągu dnia – rzadko budzą one chorego w nocy.

Tutaj bardzo ważna jest obserwacja ewentualnych objawów, zmian w stylu życia oraz dopasowanie odpowiedniej kuracji medycznej, która pozwoli zredukować problemy zdrowotne związane z drażliwością jelita.

Aby prawidłowo zdiagnozować jelito drażliwe, warto znać przyczyny występowania tego schorzenia.

To ważne! Test na jelito drażliwe nie jest jednym, konkretnym badaniem laboratoryjnym, lecz całym procesem diagnostycznym. W przypadku Zespół jelita drażliwego (IBS) nie istnieje pojedyncze badanie, które jednoznacznie potwierdza chorobę. Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie medycznym, szczegółowej analizie i ocenie objawów zgłaszanych przez pacjenta.

Diagnoza IBS stawiana jest z wykluczenia, co oznacza, że lekarz – najczęściej gastrolog – musi najpierw wykluczyć inne, potencjalnie poważniejsze schorzenia dające podobne dolegliwości. Badania wykonywane w procesie diagnostycznym mają więc na celu przede wszystkim eliminację innych przyczyn objawów, a dopiero po ich wykluczeniu możliwe jest zakwalifikowanie problemu jako zespół jelita drażliwego.

Zespół jelita drażliwego może mieć związek z zaburzeniami interakcji jelitowo-mózgowej (DGBI), nadwrażliwością trzewną jelita, zaburzeniami motoryki przewodu pokarmowego czy nawet dysbiozy mikrobioty jelitowej [2][3].

Do diagnostyki IBS mogą być wykorzystywane następujące metody i badania:

• wywiad lekarski pozwala ocenić, czy ból brzucha ma związek z wypróżnieniem oraz zmianą częstości lub konsystencji stolca,
• ocena objawów wedługKryteriów Rzymskich IV pomaga sprawdzić, czy dolegliwości spełniają warunki rozpoznania IBS [4],
• badanie fizykalne brzucha służy wychwyceniu objawów sugerujących inne choroby jamy brzusznej,
• morfologia krwi pomaga wykluczyć niedokrwistość lub infekcję,
• CRP lub OB pozwalają ocenić, czy w organizmie toczy się stan zapalny,
• badania w kierunku celiakii sprawdzają, czy objawy nie wynikają z nietolerancji glutenu,
• badania hormonów tarczycy oceniają wpływ jej pracy na rytm wypróżnień,
• test oddechowy w kierunku SIBO pozwala wykryć przerost bakterii w jelicie cienkim,
• test tolerancji laktozy pomaga ustalić, czy dolegliwości są związane z trawieniem laktozy,
• kolonoskopia wykonywana jest głównie wtedy, gdy pojawiają się objawy alarmowe, takie jak krwawienie lub utrata masy ciała.

W procesie wykluczania innych schorzeń o podobnym przebiegu pomocne mogą okazać się również testy genetyczne, pozwalające określić wrodzone predyspozycje organizmu.

[2]https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7910879/
[3]https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5056566/
[4]https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/download/49869/36830

Dieta w zespole jelita drażliwego powinna być dopasowana do objawów i indywidualnej tolerancji. Celem jest zmniejszenie bólu brzucha, wzdęć oraz zaburzeń rytmu wypróżnień, a nie sztywne trzymanie się jednego schematu żywienia.

Najważniejsze jest obserwowanie reakcji jelit na konkretne produkty i sposób ich przygotowania.

Tabela 2: Jaka jest odpowiednia dieta na jelito drażliwe?

Źródło: https://pacjent.gov.pl/diety/low-fodmap-dieta-w-jelicie-nadwrazliwym

W praktyce dieta przy jelicie drażliwym często opiera się na czasowym ograniczeniu produktów FODMAP i ich stopniowym ponownym wprowadzaniu. Przy postaci z zaparciami istotny jest błonnik rozpuszczalny oraz odpowiednie nawodnienie.

Warto mieć na uwadze, że dieta na zespół jelita drażliwego powinna być opracowana przez lekarza prowadzącego. To podstawa dla prawidłowej diagnostyki, leczenia i profilaktyki, która może mieć przełożenie na zredukowanie problemów związanych z zespołem jelita drażliwego.

W zespole jelita drażliwego styl życia ma realny wpływ na nasilenie objawów. Regularna, umiarkowana aktywność fizyczna wspiera pracę jelit i zmniejsza napięcie w obrębie brzucha. Równie ważny jest sen, który reguluje układ nerwowy i rytm wypróżnień.

Uwaga! Stres silnie nasila objawy IBS, dlatego techniki relaksacyjne, oddechowe i praca nad codziennym napięciem są kluczowym elementem leczenia niefarmakologicznego.

Proces rozpoznania IBS wymaga czasu, konsultacji lekarskich i wykonania badań wykluczających inne choroby. Współpraca z lekarzem oraz dostęp do specjalistów, w tym gastrologa, mogą być pomocne, szczególnie jeśli w grę wchodzi skuteczne leczenie połączone z kompleksową diagnostyką problemu.

Wsparciem w dostępnie do usług medycznych mogą być nowoczesne ubezpieczenia zdrowotne, takie jak ERGO Zdrowie, które ułatwiają szybkie umówienie wizyt i realizację badań na podstawie skierowania. Wtedy diagnostyka przebiega sprawniej i pozwala szybciej skupić się na dalszym postępowaniu w dążeniu do rozwiązania problemów zdrowotnych.

Niniejsza informacja jest materiałem marketingowym Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń ERGO Hestia SA.
Szczegółowe informacje znajdziesz w aktualnym OWU ERGO Zdrowie dostępnym pod adresem:
https://www.ergohestia.pl/ubezpieczenia-zdrowotne/