Czerniak u dzieci

jak rozpoznać?

Rak skóry to schorzenie, które może dotknąć nie tylko dorosłych, ale także dzieci. Według badań średnio od 1 do 3% wszystkich nowotworów złośliwych u małoletnich pacjentów to właśnie czerniak [1]. Dlaczego ta rzadka choroba jest poważnym zagrożeniem dla młodych ludzi? Przejdź dalej i dowiedz się, jak rozpoznać czerniaka, gdzie występuje i co zrobić, gdy pojawiają się pierwsze objawy czerniaka u dziecka.

1. Czy dzieci mogą chorować na czerniaka? Co warto wiedzieć?
2. Czym jest czerniak i dlaczego jest tak groźny dla dzieci?
3. Jak obserwować skórę dziecka? Klasyczna reguła ABCDE
4. Nietypowe objawy czerniaka u dzieci – na co jeszcze zwrócić uwagę?
5. Co robić, gdy znamię budzi niepokój? Droga do diagnozy
6. Ochrona przed słońcem – najważniejszy element profilaktyki
7. Wsparcie w diagnozie i leczeniu – rola ubezpieczenia zdrowotnego

[1] https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/014/637/original/53-63.pdf?1481035254

Czerniak to złośliwy nowotwór obejmujący skórę, błony śluzowe oraz błony naczyniowe oczu. Jeśli chodzi o czerniaka u dzieci, warto wiedzieć, że taki typ schorzenia występuje niezwykle rzadko – nawet 1 przypadek na milion dzieci poniżej 15. roku życia [2].

Uwaga! Czerniak wrodzony to schorzenie, które występuje ekstremalnie rzadko. Rozwija się ze znamion barwnikowych obecnych przy urodzeniu i może mieć związek z predyspozycjami mutacji genu CDKN2A [3].

Czerniak u dzieci może pojawiać się w tzw. skórze niezmienionej – do 4. roku życia w okolicach głowy, szyi, a także tułowia.

[2] https://imid.med.pl/pl/czerniak-u-dzieci
[3] http://dl.cm-uj.krakow.pl:8080/Content/5090/Migacz-Gruszka%20Kamilapracadokotrska.pdf

Czerniak u dzieci i niemowląt występuje rzadko, ale bywa trudniejszy do rozpoznania niż u dorosłych. Właśnie dlatego wczesne wykrycie ma duże znaczenie i może zwiększyć szanse na skuteczne leczenie. W odróżnieniu od zwykłych znamion czerniak dziecięcy rośnie w sposób niekontrolowany i może dawać przerzuty do innych narządów [4].

Co więc musisz wiedzieć o nowotworze skóry u dzieci?

• Czerniak u dzieci może wyglądać inaczej niż u dorosłych i często nie spełnia klasycznych kryteriów ABCDE.
• Zmiany bywają bezbarwne, guzkowe lub szybko rosną, co utrudnia ich wczesne zauważenie.
• Czerniak u niemowlaka i czerniak u noworodka najczęściej rozwijają się w obrębie dużych znamion wrodzonych.
• U dzieci częściej niż u dorosłych czerniak rozwija się de novo, czyli na pozornie zdrowej skórze.
• Objawy czerniaka u dzieci mogą obejmować powiększanie się zmiany, krwawienie, świąd lub owrzodzenie.
• Czerniak u nastolatków bywa diagnozowany później z powodu mylenia go ze zmianami łagodnymi.
• Wykrycie czerniaka u dzieci we wczesnym stadium choroby znacząco poprawia rokowania i możliwości leczenia.

Taki rodzaj nowotworu może być groźny, ponieważ rozwija się szybko i przez długi czas może nie dawać jednoznacznych objawów. U najmłodszych pacjentów lekarze rzadziej podejrzewają nowotwór skóry, co może opóźnić diagnozę. A zatem każda nowa lub zmieniająca się zmiana skórna u dziecka wymaga czujnej obserwacji i konsultacji lekarskiej.

[4]https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/014/637/original/53-63.pdf?1481035254

Reguła ABCDE to prosta ściąga, która pomaga rodzicowi szybko ocenić znamię lub nową plamkę na skórze. Nie daje diagnozy, ale ułatwia wychwycenie zmian, które warto pokazać dermatologowi.

Najlepiej oglądać skórę w dobrym świetle i porównywać to, co widzisz dzisiaj, z tym, jak wyglądało kilka tygodni wcześniej.

Tabela 1: Zasady analizy na podstawie reguły ABCDE.

Źródło: https://www.nccn.org/patients/guidelines/content/PDF/melanoma-patient.pdf

Warto też zaznaczyć, że typowe objawy czerniaka u dzieci to m.in. zmiana zabarwienia skóry, pojawienie się zapalnej obwódki wokół, np. znamion, owrzodzenia i drobne nadżerki, ból i swędzenie, które nie ustępuje oraz w skrajnych przypadkach powiększenie się węzłów chłonnych.

U dzieci czerniak może wyglądać inaczej niż u dorosłych i czasami „udaje” zwykłą, niegroźną zmianę. Właśnie dlatego sama reguła ABCDE nie zawsze wystarcza, zwłaszcza gdy zmiana jest jasna, czerwonawa albo ma postać guzka.

Sygnały, których nie można bagatelizować w przypadku podejrzenia czerniaka u dzieci:

• nowy guzek w kolorze różowym, czerwonym, fioletowym lub cielistym (może wyglądać jak „krostka”, „brodawka” lub mały guzek pod skórą),
• zmiana, która szybko rośnie na przestrzeni kilku tygodni,
• krwawienie po lekkim dotknięciu, myciu lub drapnięciu,
• nietypowa lokalizacja, np. palce, przestrzenie międzypalcowe, okolice paznokci i podeszwy – tu czerniak na stopie u dziecka też jest możliwy, choć rzadki.

Miej na uwadze, że każda zmiana skórna powinna być dokładnie oceniona przez specjalistę. Podejrzenia zmian w ramach czerniaka u dzieci należy jak najszybciej rozwikłać i przebadać histopatologicznie.

Wszystkie zmiany przypominające z pozoru pieprzyki, swędzące guzki czy nawet niegojące się zadrapania mogą być pierwszym (wczesnym) objawem czerniaka u dzieci. Rokowania dla takich młodych pacjentów są o wiele lepsze, szczególnie jeśli szybko uda się wykryć zmianę i zastosować odpowiednie leczenie.

Jeśli zauważysz u dziecka znamię, które wygląda inaczej niż pozostałe – nie zwlekaj. Zmiana może być niewielka, ale szybka reakcja daje spokój i poczucie kontroli.

Najważniejsze – nie diagnozuj na własną rękę i nie czekaj, aż samo zniknie.

Pierwszym krokiem powinna być wizyta u specjalisty, np. pediatry, dermatologa lub chirurga onkologa. Lekarz obejrzy skórę dziecka i zapyta, od kiedy zmiana jest widoczna oraz jak się rozwijała w ostatnim czasie.

Następnie lekarz może wykonać badanie dermatoskopowe, czyli obejrzy znamię specjalnym urządzeniem w dużym powiększeniu. Badanie jest całkowicie bezbolesne i przypomina przyłożenie lupy do skóry. Pozwala ocenić kolor, strukturę i granice zmiany, których nie widać gołym okiem.

Jeśli obraz budzi wątpliwości, lekarz może zalecić obserwację, kontrolę po kilku miesiącach lub usunięcie zmiany do badania histopatologicznego, aby dokładnie sprawdzić, z jakiego typu komórek się składa.

To ważne! Usunięcie znamienia to prosty zabieg wykonywany w znieczuleniu miejscowym. To krótki zabieg, który pozwala pobrać materiał do badania histopatologicznego (biopsji) w celu postawienia ostatecznej diagnozy.

Skóra dziecka jest cienka i wrażliwa, dlatego promieniowanie UV działa na nią szybciej i silniej niż u dorosłych. Regularna ochrona przed słońcem realnie zmniejsza ryzyko uszkodzeń skóry, które z czasem mogą sprzyjać rozwojowi czerniaka.

Podstawą jest codzienne stosowanie kremów z filtrem SPF 50+, zwłaszcza na odkryte miejsca, takie jak twarz, kark, uszy i ramiona. Krem należy nałożyć przed wyjściem z domu i ponawiać aplikację co kilka godzin, także po kąpieli lub intensywnej zabawie.

Znaczenie ma także odzież, czyli lekkie koszulki z długim rękawem, czapki z daszkiem lub kapelusze, które osłonią skórę przed oddziaływaniem promieni słonecznych. W miarę możliwości warto chronić dziecko przed wychodzeniem na pełne słońce między godziną 11 a 16, kiedy promieniowanie UV jest najsilniejsze, nawet jeśli dzień wydaje się pochmurny.

Ubezpieczenie zdrowotne może pomóc, gdy pojawia się podejrzenie poważnej choroby. Może zapewnić wsparcie w organizacji badań i konsultacji bez długiego oczekiwania. Dla pacjenta i rodziny to mniej stresu i szansa na szybsze, korzystniejsze decyzje medyczne.

Nowoczesne ubezpieczenia zdrowotne mogą obejmować szybką ścieżkę diagnostyczną, koordynację leczenia w kraju oraz dostęp do renomowanych ośrodków za granicą. Możliwe jest także wsparcie w nowoczesnych terapiach, jeśli są wskazane przez lekarza. Właśnie dlatego warto rozważyć podpisanie umowy z towarzystwem ubezpieczeniowym, bo w trudnym momencie liczy się czas i sprawna pomoc – także finansowa.

Niniejsza informacja jest materiałem marketingowym Sopockiego Towarzystwa Ubezpieczeń ERGO Hestia S.A.
Szczegółowe informacje znajdziesz w aktualnym OWU ERGO Zdrowie dostępnym pod adresem:
https://www.ergohestia.pl/ubezpieczenia-zdrowotne/